Aan: De leden van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Tweede Kamer der Staten-Generaal
Betreft: Cultuur als onmisbare schakel in preventiebeleid – inbreng t.b.v. commissiedebat
Beste,
Een gezonde samenleving is van onschatbare waarde. Dat uitgangspunt delen wij volledig met u. Wij zien en waarderen dat het ministerie sterker inzet op gezondheid en welzijn, met meer aandacht voor effectieve preventie en het voorkómen van zorg.
Die beweging zien wij ook in onze sector. Ruim driekwart van de organisaties die cultuurbeoefening aanbieden, werkt actief in het sociaal domein. Niet vanuit zorg, maar vanuit kracht: door te maken, experimenteren en onderzoeken ontwikkelen mensen zelfvertrouwen, veerkracht en verbeeldingskracht. Mensen die actief cultuur beoefenen zijn aantoonbaar minder eenzaam, ervaren meer rust en welzijn en zijn gemiddeld gezonder.
Deze effecten zijn niet altijd direct zichtbaar op de zorgbegroting, maar wél in de zorgpraktijk. Minder instroom, minder doorverwijzingen, meer zelfredzaamheid. Toch zien wij cultuur nauwelijks terug in de landelijke preventieplannen.
In gemeenten gebeurt het al, neem bijvoorbeeld Nijmegen. Er wordt samengewerkt over de domeinen heen: met het kunstencentrum, met wooncorporaties en welzijnsorganisaties, met gemeente en zorgpartners, met huisartsen en ziekenhuizen. Ieder vanuit de eigen expertise. Met een gedeeld doel: het systeem verschuiven van automatisch doorverwijzen naar zorg, naar het inzetten van activiteiten die, soms in combinatie met lichte zorg, net zo effectief zijn, en vaak duurzamer.
Kunst op Recept is hier een concreet voorbeeld van. De huisarts verwijst niet door naar de zorg, maar geeft je een recept voor samen dansen of levert een docent die jou thuis muziekles geeft. Een recept tegen eenzaamheid, dementie, angsten en vóór verbinding, ontmoeting en eigenwaarde.
Bewezen effect, verkeerde financieringslogica
Het werkt, de waarde is bewezen én doorgerekend. De inzet van cultuur leidt tot substantiële besparingen in de zorg. Alleen: de kosten die organisaties hebben om dit mogelijk te maken, slechts een tiende van de besparing, passen niet binnen de huidige zorgkaders.
Preventiebeleid zonder cultuur is onvolledig
Hier kunt u ons bij helpen. Het is nodig om ook cultuur te betrekken in preventie. Ondanks het voornemen van Gezondheid in en voor alle Beleidsdomeinen, zien we cultuur niet terug. In de vernieuwde AZWA wordt cultuur niet eens expliciet genoemd, terwijl de huidige middelen die daarbij horen ongelofelijk belangrijk zijn om preventie te versterken met wat nu al zichtbaar resultaat geeft.
Onze oproep
Wij roepen u op om in het commissiedebat nadrukkelijk aandacht te vragen voor de rol van cultuur in preventie en de minister te verzoeken:
• cultuur expliciet te verankeren in de landelijke preventiestrategie;
• financieringsruimte te creëren voor bewezen culturele preventie-interventies, ook buiten de klassieke zorgkaders;
• en succesvolle lokale praktijken, zoals Kunst op Recept, schaalbaar te maken in plaats van te laten vastlopen op systeemgrenzen.
Maak ruimte voor cultuur in preventie. Omdat het werkt. Omdat het de druk op de zorg verlaagt. Omdat het mensen sterker maakt. En omdat het nu al gebeurt – maar tegen beleidsmuren aanloopt.
Graag blijven wij hierover met u in gesprek en zijn wij vanzelfsprekend bereid onze ervaringen nader toe te lichten.
Met vriendelijke groet,
Ryan Emmen
Directeur
