Nederland heeft een breed en veelzijdig aanbod van cultuurbeoefening. Toch staat de infrastructuur die mensen laat kennismaken met kunst en cultuur en hen helpt zich verder te ontwikkelen onder druk. Minder scholen worden bereikt, buitenschools aanbod is versnipperd en activiteiten in het sociaal domein zijn vaak afhankelijk van incidentele financiering. Dat blijkt uit Cultuurbeoefening in kaart, het jaarlijkse onderzoek van Cultuurconnectie naar de ontwikkelingen in de sector.
Het onderzoek brengt jaarlijks in beeld hoe organisaties in de cultuurbeoefening ervoor staan en welke ontwikkelingen zij signaleren. De nieuwste cijfers over 2025 laten zien dat de sector een brede maatschappelijke rol vervult, maar dat de continuïteit van het aanbod niet vanzelfsprekend is.
Minder scholen bereikt
Een van de ontwikkelingen die uit het onderzoek naar voren komt, is een lichte daling van het aantal bereikte scholen. Dat is relevant, omdat school voor veel kinderen een eerste kennismaking met kunst en cultuur is.
Deze ontwikkelingen raken de keten van kennismaking naar verdere ontwikkeling. Uit eerder onderzoek van Blueyard blijkt dat onvoldoende doorstroom naar buitenschools aanbod en de versnippering daarvan belangrijke drempels vormen voor talentontwikkeling. Het aanbod is er, maar de route van kennismaking naar verdere ontwikkeling is niet vanzelfsprekend.
Cultuurbeoefening heeft een brede maatschappelijke rol
De cijfers laten ook zien hoe breed de opdracht van culturele organisaties inmiddels is. Zij werken niet alleen in de vrije tijd, maar ook op school en in het sociaal domein. Daarbij werken zij samen met scholen, gemeenten, zorginstellingen en buurt- en wijkorganisaties.
In het sociaal domein bereiken culturele organisaties onder meer nieuwkomers, ouderen en mensen die langdurig ziek zijn. Deze activiteiten dragen bij aan welbevinden, ontmoeting en verbinding. Tegelijkertijd zijn veel van deze activiteiten afhankelijk van incidentele financiering.
Daar komt financiële druk bij. Uit Cultuurbeoefening in kaart blijkt dat gemeentelijke subsidies afnemen, terwijl de kosten stijgen. Voor culturele organisaties zijn de mensen die het aanbod verzorgen en begeleiden de grootste kostenpost. De brede maatschappelijke opdracht vraagt daarom om een financiële basis die ruimte biedt voor continuïteit.
Een kwetsbare keten
Onze sector vormt de basis van ons culturele ecosysteem. Van de eerste kennismaking met cultuur op school, via verdere ontwikkeling in de vrije tijd, tot deelname in de wijk en het sociaal domein: op al deze plekken zijn culturele organisaties actief. Tegelijkertijd zijn de verbindingen tussen deze onderdelen niet vanzelfsprekend en staat de financiële basis onder druk.
De uitkomsten van Cultuurbeoefening in kaart maken zichtbaar dat een sterke infrastructuur voor cultuurbeoefening blijvende aandacht en ondersteuning vraagt. Structurele financiering is nodig om activiteiten voort te zetten en ruimte te houden voor kwaliteit, diversiteit en talentontwikkeling.
De onderzoeksresultaten geven aanleiding om niet alleen te kijken naar het bereik van afzonderlijke activiteiten, maar naar de hele keten. Alleen wanneer de verschillende schakels op elkaar aansluiten en voldoende worden ondersteund, blijft cultuurbeoefening toegankelijk en kunnen mensen zich blijven ontwikkelen en deelnemen.
Lees het volledige onderzoek Cultuurbeoefening in kaart en bekijk alle cijfers en bevindingen.
