Miljoenennota 2026: stilstand, achteruitgang en gemiste kansen
De gisteren gepresenteerde Miljoenennota bevestigt het beeld dat onze sector al langer vreest: het beleid op cultuur wordt voortgezet in de lijn van vorig jaar, zonder grote verschuivingen of extra middelen. Toegang tot cultuur, en vooral cultuurbeoefening, blijft daardoor onder druk staan. Mooie woorden over toegankelijkheid worden niet ondersteund door structurele investeringen.
Geen nieuwe koers, maar vooral herschikkingen
De Miljoenennota bevat geen schokkende veranderingen ten opzichte van vorig jaar. Er zijn bestuurlijke afspraken gemaakt over cultuurbeoefening, maar echte structurele investeringen ontbreken. Bestaande middelen worden herschikt en in sommige gevallen gekort, zoals bij de Brede SPUK-regeling.
Voor cultuureducatie in het primair onderwijs geldt dat het budget anders is verdeeld dan in 2025. Scholen buiten de vijf procent met de hoogste achterstandsscores hebben minder mogelijkheden om kinderen kennis te laten maken met muziek, dans, theater en beeldende kunst. Daarmee wordt het speelveld ongelijker en raken brede ontwikkelkansen voor leerlingen uit zicht.
Structurele financiering School & Omgeving en CmK op de tocht
School & Omgeving blijft bestaan, maar de bezuiniging van 2024 wordt doorgezet. Alleen de zwaarste achterstandsscholen komen in aanmerking voor middelen. Voor de meeste scholen verdwijnt zo financiering voor cultuurbeoefening. Het programma Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK), dat al jarenlang een belangrijke motor is voor samenwerking tussen scholen en culturele educatieve organisaties, wordt niet genoemd. Dit creëert onzekerheid en doet geen recht aan de bewezen waarde van CmK.
Weer een jaar méér met minder
De Brede SPUK-regeling wordt ontschot, hieronder valt ook de regeling van de cultuurcoaches (BRC). Deze middelen worden met 10% gekort. In de praktijk betekent het dat gemeenten met minder geld méér moeten doen. Ook de bezuinigingen op het gemeentefonds, waaruit een groot deel van de lokale cultuureducatie wordt gefinancierd, worden doorgezet.
Verbreden inzet cultuur zonder extra middelen
De OCW-begroting benoemt het vergroten van toegankelijkheid en cultuurdeelname (verbreden inzet cultuur), maar de middelen groeien niet mee. Door subsidietaakstellingen is er nauwelijks ruimte voor nieuwe initiatieven of kwaliteitsversterking. Ambitie zonder middelen blijft symboolbeleid.
Geld voor cultuurbeoefening en onderzoek beperkt beschikbaar
Uit de begroting blijkt dat er beperkt geld beschikbaar is voor cultuurbeoefening, onder andere via het Fonds Cultuurparticipatie, en voor onderzoek naar cultuurbeoefenaars.
Dat zijn waardevolle signalen maar deze bedragen blijven beperkt en wegen niet op tegen de structurele kortingen elders.
Conclusie
Helaas is er voor het tweede jaar op rij sprake van stilstand en achteruitgang. Cultuurbeoefening en –educatie komen hiermee verder onder druk te staan. De Miljoenennota 2026 bevestigt weliswaar dat cultuurbeoefening en cultuureducatie erkend blijven in de vorm van de bestuurlijke afspraken, maar dat de financiële ruimte om dit breed en kwalitatief vorm te geven krimpt. Als brancheorganisatie blijven we benadrukken dat cultuurbeoefening geen luxe is, maar een fundament voor persoonlijke ontwikkeling, maatschappelijke verbinding en gelijke kansen.
Mooie woorden alleen zijn niet genoeg: zonder voldoende middelen wordt cultuur voor velen steeds minder vanzelfsprekend.
Onze analyse van de verkiezingsprogramma’s liet zien dat sommige partijen cultuurbeoefening en cultuureducatie nadrukkelijk willen versterken. Het huidige kabinet doet dat nadrukkelijk niet. Op 29 oktober hebben kiezers de kans dit cultuurarme beleid bij te sturen. Het is tijd voor een politieke koers die investeert in brede cultuurparticipatie, in plaats van die systematisch af te knijpen.
Ben je benieuwd naar meer informatie over de landelijke verkiezingen 2025? Bekijk ons dossier.