‘Laagdrempelig leren en verbinding creëren’

Els Schrama
Directeur Volksuniversiteit Utrecht

Al bijna 110 jaar is de Volksuniversiteit Utrecht een vaste waarde in het centrum van de stad. Directeur Els Schrama vertelt hoe de organisatie is uitgegroeid tot de grootste van zijn soort in Nederland, met inmiddels zo’n 7000 cursisten per jaar.

 

Els Schrama

Een culturele instelling bestaat niet voor niets 110 jaar. Wat is het geheim van de Volksuniversiteit Utrecht? “Allereerst”, zegt Els, “zit het succes van volksuniversiteiten in de toegankelijkheid. Je hebt geen diploma’s nodig om mee te doen, en je haalt er ook geen. Iedereen is altijd welkom, ongeacht opleidingsachtergrond. Je hoeft bij onze Volksuniversiteit ook niet digitaal vaardig te zijn om een cursus te volgen. Aanmelden of inschrijven kan indien nodig aan de balie en betalen kan ook nog contant.”

Ook het aanbod van cursussen en lezingen blijkt van grote waarde voor deelnemers. “Dat houden we breed en laagdrempelig. Daarmee kunnen we goed in de behoefte van mensen voorzien om te blijven leren.” Wie even grasduint op de website ziet een divers palet: van taallessen en filosofie tot handwerk en lezingen van experts over onderwerpen als AI. “Die zitten vrijwel altijd vol. Ook creatieve vakken doen het goed: onze ateliers zijn elke dag helemaal volgeboekt.”

Verbondenheid in vrije tijd

Kortom: de volksuniversiteit vormt een aanvulling op het invullen van de vrije tijd. Els ziet de Volksuniversiteit Utrecht als plek waar mensen kunnen leren wat ze altijd al wilden weten of vaardigheden kunnen ontwikkelen waar ze nooit de tijd voor hadden. “Ik zie dat bij gepensioneerden die tijdens hun werkzame leven geen tijd hadden voor cursussen en die nu in groten getale de weg naar ons weten te vinden. En ik zie dat bij jongeren die vooral een taal willen leren of iets met hun handen willen doen, mede aangetrokken door de jongere docenten die de organisatie steeds meer in huis heeft. Zij zitten samen in de cursus. Die ontmoeting tussen verschillende generaties maakt het werk waardevol.”

Dat blijken de cursisten zelf ook te vinden: die vinden de afwisseling van leeftijd een verademing. Dat vertaalt zich in mensen die de Volksuniversiteit Utrecht decennialang bezoeken. “Sommige cursisten komen hier al 30 jaar. En er is een groep francofielen die elke vrijdagochtend al Franssprekend binnenkomen, een les volgen, nog koffiedrinken in het café en pas stoppen met Frans spreken als ze weer het gebouw uitstappen. Zij voelen zich dan weer voor een hele week opgeladen.”

“Het doel is mensen actief te houden en toe te rusten voor de toekomst, zodat het wereldburgers worden met bruikbare bagage.”

Els Schrama

Mix van de maatschappij

De Volksuniversiteit Utrecht weet dus jong en oud aan zich binden, een goede mix qua leeftijd. De enige uitdaging is volgens Els om ook praktisch geschoolden te activeren voor een cursus. “We doen daar actief onderzoek naar en starten binnenkort ook een campagne: ‘Laat je verrassen door wat je kunt leren’. We hopen hiermee de toegankelijkheid van ons aanbod onder de aandacht te brengen bij een doelgroep waarvoor leren voor plezier niet vanzelfsprekend is.”

Wie financieel minder te besteden heeft kan ook terecht dankzij de Utrechtse U-pas, een kaart met saldo voor activiteiten rond sport en cultuur. Volksuniversiteit Utrecht zet haar eigen bescheiden winst (het is een stichting zonder winstoogmerk) in om dat saldo te verdubbelen voor cursisten die dat nodig hebben. “We krijgen sinds de jaren 80 geen subsidie meer voor ons cursusaanbod, we kunnen onszelf prima bedruipen.”

Wereldburgers

Waar de Volksuniversiteit wel subsidie voor krijgt is Plan Einstein. Dit zijn lessen Engels speciaal voor bewoners van het lokale azc. “Dat is een fijne samenwerking met de gemeente Utrecht”, vertelt Els. “Het doel is mensen actief te houden en toe te rusten voor de toekomst, zodat het wereldburgers worden met bruikbare bagage.” Daarnaast werkt de Volksuniversiteit Utrecht via Cultuurconnectie aan het ondersteunen van kleinere volksuniversiteiten in het land, waarvan er inmiddels nog zo’n 60 van over zijn. Ondanks die voortrekkersrol die Volksuniversiteit Utrecht in het land heeft, vertelt Els wel dat een volksuniversiteit soms moet opboksen tegen een hardnekkig vooroordeel. “Mensen denken door het woord ‘universiteit’ dat een cursus te hoog voor hen gegrepen is. Maar we zijn er dus juist voor iedereen, voor elk opleidingsniveau en voor elk inkomensniveau. Laat je dus niet misleiden door de naam.”