Biedt de nieuwe Zelfstandigenwet meer duidelijkheid en erkenning voor zzp’ers en opdrachtgevers?
Het kabinet heeft op 1 oktober een concept voor de nieuwe Zelfstandigenwet gepubliceerd. De wet moet vanaf uiterlijk 2028 meer duidelijkheid geven over wanneer gewerkt mag worden met zzp’ers zonder risico op schijnzelfstandigheid.
Voor zzp’ers en opdrachtgevers komen duidelijke spelregels vooraf over hoe ze met elkaar kunnen werken. De wet gaat uit van zelfstandig ondernemerschap en heeft als doel een veilige haven te creëren voor zelfstandigen.
Rust en vooral duidelijkheid onder zelfstandigen en opdrachtgevers
Minister Thierry Aartsen (Werk en Participatie): “Zelfstandigen zijn van grote waarde voor onze economie. Na jaren van onduidelijkheid en onnodige terughoudendheid bij opdrachtgevers moet de nieuwe Zelfstandigenwet zorgen voor meer rust en vooral duidelijkheid voor zelfstandigen en opdrachtgevers. We laten met duidelijke criteria vooraf zien hoe werken met en als zelfstandige(n) wél kan. Er werken meer dan een miljoen zelfstandigen in ons land. Met deze wet geven we hen de erkenning die ze verdienen en bieden we de duidelijkheid waar de markt om vraagt.”
De Zelfstandigenwet komt als antwoord op jarenlange onduidelijkheid, onterechte terughoudendheid bij opdrachtgevers en aanhoudende discussies over schijnzelfstandigheid.
De belangrijkste aanleidingen voor het wetsvoorstel zijn:
- Einde aan langdurige onzekerheid: Al ruim twintig jaar is er discussie over wanneer iemand een echte zelfstandige is of in loondienst werkt. Huidige regels (zoals de Wet DBA) beschrijven vooral wanneer je géén zzp’er bent, wat zorgt voor angst voor naheffingen bij opdrachtgevers.
- Angst bij opdrachtgevers wegnemen: Door de vage regels durven sommige bedrijven geen zzp’ers meer in te huren. De nieuwe wet wil vooraf heldere criteria bieden.
- Een ‘veilige haven’ creëren: Het kabinet wil zelfstandig ondernemerschap erkennen en beschermen. Wie aan de criteria voldoet, moet vooraf zekerheid hebben.
- Voorkomen van schijnzelfstandigheid: De wet wil duidelijke grenzen stellen om te zorgen dat mensen die in de praktijk als werknemer werken, ook zo worden behandeld, zonder de rechten van echte ondernemers aan te tasten.
Samenvattend
Een eerste blik op de conceptwet laat zien dat zzp-inzet mogelijk is als er voldoende aantoonbaar ondernemerschap is bij de zelfstandige en voldoende vrijheid in de werkrelatie wordt geboden vanuit de opdrachtgever. De grootste verschuiving is niet dat de definitie van werknemerschap verandert. De grootste verschuiving is dat de Zelfstandigenwet zelfstandig ondernemerschap duidelijker wil definiëren om vast te stellen of een door beide partijen gewenste arbeidsrelatie als opdrachtgever & opdrachtnemer mogelijk is.
Tegelijkertijd biedt de voorgestelde wet ruimte voor zelfstandig ondernemerschap wanneer zzp’ers daadwerkelijk ondernemend optreden, meerdere opdrachtgevers hebben, ondernemersrisico lopen en voldoende professionele autonomie behouden.
Voor opdrachtgevers lijkt de belangrijkste uitdaging te liggen in het zorgvuldig vormgeven én documenteren van de feitelijke samenwerking. Wanneer de praktijk aansluit bij de bedoeling van partijen, biedt dat de beste basis voor een duurzame en juridisch houdbare inzet van zelfstandigen binnen onze sector.
Tijdspad
Het betreft een conceptwet. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028. Het voorstel gaat nog in consultatie, daarna naar de Raad van State en moet vervolgens nog door de Tweede en Eerste Kamer. Op basis van het aantal zetels in de Tweede Kamer lijkt een meerderheid haalbaar. In de Eerste Kamer is dat wat spannender.
Tot die tijd geldt de Wet DBA en het minimumtarief van €38,- in verband met het rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst op basis van een uurtarief. Dat is het onderdeel uit het wetsvoorstel VBAR waarmee op 16 juni 2026 is ingestemd. Deze blijft dus naast de beoogde Zelfstandigenwet bestaan. De rest van dit voormalige wetsvoorstel is van tafel, dus over de VBAR hebben we het verder niet meer.
Vergelijking wet DBA en mogelijke toepassing in de praktijk
Speciaal voor haar leden heeft Cultuurconnectie een vergelijking gemaakt waarin de belangrijkste verschillen tussen het wetsvoorstel en de Wet DBA op een rij zijn gezet. Ook lees je daar meer over de mogelijke toepassing en uitwerking van de zelfstandigen- en werkrelatietoets binnen onze sector.