Coalitieakkoord: Wat verandert er rondom de Wet DBA en werken met zzp’ers?

Het op vrijdag 30 januari gepresenteerde coalitieakkoord van D66, CDA en de VVD stelt in hoofdlijnen het volgende:

• Zzp’ers blijven gewenst in de arbeidsmarkt. Zelfstandig werk hoort bij een moderne arbeidsmarkt, waarin de behoefte aan autonomie toeneemt.
• Meer duidelijkheid voor zzp’ers en opdrachtgevers, maar via een gefaseerde aanpak. Dit betekent dus niet één grote stelselwijziging, maar stap voor stap nieuwe wetgeving
• Schijnzelfstandigheid wordt strenger aangepakt, maar met meer maatwerk mogelijkheden per sector.
• Wet DBA wordt zo spoedig mogelijk vervangen door een combinatie van de wetsvoorstellen VBAR en de Zelfstandigenwet.

Het kabinet houdt vast aan de Wet basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (BAZ). Deze is al in voorbereiding.

Voor we hier dieper op ingaan alvast twee belangrijke conclusies;

1. Voldoe je aan de wet DBA dan zit je ook in de toekomst goed als opdrachtgever en opdrachtnemer.
2. Met het in te voeren deel uit de Zelfstandigenwet zijn sectorale aanpassingen mogelijk die meer recht doen aan onder andere de arbeidsmarktdynamiek in de sector. Dit zou voor onze sector aanknopingspunten kunnen bieden rondom bijvoorbeeld langdurige herhaalopdrachten of inbedding in de organisatie.

Wat staat er in het coalitieakkoord?

Coalitiepartijen willen de invoering van de conceptwet VBAR zoals eerder voorgenomen doorzetten maar wel gesplitst. Het onderdeel ‘rechtsvermoeden van werknemerschap’ uit deze wet wordt ingevoerd. De andere onderdelen worden vervangen door de Zelfstandigenwet.

Wat is het rechtsvermoeden van werknemerschap?

Het rechtsvermoeden is bedoeld om werkenden met lage tarieven makkelijker toegang te geven tot werknemersrechten als zij vinden dat hun situatie feitelijk werknemerschap is. In eerdere communicatie werd daarbij een ondergrens van €36,- per uur genoemd. De opdrachtgever zal dan moet aantonen dat er géén sprake is van een arbeidsovereenkomst als een zzp’er zich op dat rechtsvermoeden beroept. Let op: de tariefgrens, precieze formulering en vorm kunnen in het wetgevingstraject nog veranderen. Het coalitieakkoord noemt namelijk wél het rechtsvermoeden, maar niet de technische details.

En wat behelst de Zelfstandigenwet?

De Zelfstandigenwet is een initiatiefvoorstel dat als alternatief geldt voor het eerder ingediende “verduidelijkingsdeel” van de VBAR. De Wet VBAR gebruikt criteria gebaseerd op aansturing en ondernemersrisico, zoals al bekend uit eerdere rechtspraak. De Zelfstandigenwet heeft een wegingskader bestaande uit een zelfstandigentoets, een werkrelatietoets en een sectorale toets om vooraf meer zekerheid te geven of iemand als zelfstandige kan werken voor een opdrachtgever. De coalitie kondigt aan dat zij dit wegingskader “zo snel mogelijk” wil inzetten als vervanging van het VBAR-deel.

Sectorale rechtsvermoedens

Nieuw is dus dat sectoren met meer risico op schijnzelfstandigheid extra waarborgen krijgen. Sectorale afspraken moeten aansluiten op de praktijk en worden in overleg met de sector bepaald. De Zelfstandigenwet verschuift van een uniform landelijk model (zoals VBAR) naar een branchespecifieke benadering. Een onafhankelijke commissie gaat sectorgerichte uitspraken doen die richting geven aan vergelijkbare gevallen.

Wat betekent dit voor zzp’ers en opdrachtgevers in 2026?

In het algemeen voorlopig dit:

• Nog geen directe wetswijziging
• Het coalitieakkoord is richtinggevend, wetgeving moet nog worden uitgewerkt en aangenomen.
• Het rechtsvermoeden kan eerder komen dan een volledig nieuw wegingskader, omdat de coalitie expliciet spreekt over fasering.

Meer specifiek, blijf dus:

• Onderscheid maken tussen projectmatig en structureel werk.
• Zelfstandigheid onderbouwen in opdrachten en de organisatie van het werk.
• Ondernemersprofiel versterken en ondernemerschap aantoonbaar maken.

En wat ook blijft? Voorlopig nog de nodige onzekerheid. En dat Cultuurconnectie de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten houdt. Als de onafhankelijke commissie is geïnstalleerd is leggen we daar namens de branche uiteraard contact mee voor goed branche specifiek beleid.